Ten tekst zbiera praktyczne zasady prowadzenia OKI, które nie dotyczą podatku: ile kont możesz mieć, jakie opłaty wolno pobierać, jak przenieść OKI, co się dzieje przy upadłości instytucji i po śmierci właściciela. Jest częścią kompendium OKI.
Kto i ile kont
- OKI może założyć osoba fizyczna, która ukończyła 18 lat (art. 3 ust. 2). Ustawa nie wymaga polskiej rezydencji podatkowej, ale umowa musi zawierać m.in. numer PESEL (art. 5 ust. 1 pkt 2).
- Na jednym OKI gromadzi aktywa tylko jedna osoba — nie ma kont wspólnych (art. 3 ust. 1).
- Można mieć więcej niż jedno OKI (art. 3 ust. 3), także w różnych instytucjach. Limity zwolnienia i podatek liczą się łącznie dla wszystkich.
- Umowę zawiera się elektronicznie, w formie dokumentowej lub na piśmie (art. 5 ust. 2). Okres wypowiedzenia umowy nie może przekraczać 30 dni (art. 5 ust. 1 pkt 8).
- Bank i dobrowolny fundusz emerytalny przed zawarciem umowy pytają o Twój horyzont i cel inwestycyjny i informują, czy ich forma OKI do nich pasuje (art. 13).
Umowa parasolowa
Bank lub dom maklerski może być koordynatorem OKI i w jednej umowie prowadzić kilka form OKI: rachunek bankowy, maklerski i fundusze (art. 4). Koordynator zbiera informacje o wszystkich aktywach i przekazuje je Tobie. Fundusze w ramach takiej umowy możesz zamieniać tylko na inne fundusze z oferty koordynatora.
Opłaty
Instytucja nie może pobierać opłat innych niż te określone w umowie i regulaminie — za wpłaty i wypłaty, przeniesienie, prowadzenie konta, brak aktywności ani zawarcie umowy (art. 18). Ustawa nie gwarantuje więc, że OKI będzie bezpłatne — chroni przed opłatami „ukrytymi" poza umową. Porównuj tabele opłat przed wyborem instytucji.
Przeniesienie OKI do innej instytucji
Notowane papiery wartościowe i instrumenty możesz przenieść wypłatą transferową do innej instytucji, na Twoje OKI — bez sprzedaży (art. 2 ust. 1 pkt 27). Wystarczy dyspozycja i dokument z nowego domu maklerskiego potwierdzający posiadanie tam OKI. Przeniesienie trwa najwyżej 14 dni (art. 15). Dotychczasowa instytucja w ciągu 3 dni roboczych przekazuje nowej dane o wycenie, żeby średnia wartość liczyła się bez przerwy (art. 16, art. 24 ust. 5).
Pozostałe aktywa (np. jednostki funduszy, gotówkę) przenosi się w praktyce przez wypłatę i wpłatę na nowe OKI. Wypłata nie powoduje utraty zwolnienia, bo ustawa nie wiąże ulgi z okresem trzymania.
Jeśli papier zostanie wycofany z obrotu na giełdzie, przenosi się go na Twój zwykły rachunek papierów wartościowych (art. 2 ust. 1 pkt 27 lit. b).
Co, jeśli instytucja upadnie
Ustawa przewiduje procedurę na wypadek likwidacji, upadłości, restrukturyzacji, utraty zezwolenia czy zarządu komisarycznego instytucji (art. 17):
- instytucja, zarząd komisaryczny lub syndyk musi niezwłocznie Cię powiadomić,
- masz 45 dni od otrzymania powiadomienia na wypłatę aktywów albo przeniesienie ich na OKI w innej instytucji,
- instytucja musi zachować identyfikację aktywów OKI i dokumentów,
- środki gwarantowane wypłaca Bankowy Fundusz Gwarancyjny (rachunki bankowe) lub Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny (umowy ubezpieczenia na życie) na zasadach ich ustaw.
Papiery wartościowe na rachunku maklerskim są własnością inwestora, a nie domu maklerskiego — tak jak na zwykłym rachunku.
Śmierć inwestującego i dziedziczenie
- Możesz wskazać osobę uprawnioną, która otrzyma aktywa OKI po Twojej śmierci — jeśli przepisy dla danego rachunku na to pozwalają (art. 9). Osobą uprawnioną jest też spadkobierca (art. 2 ust. 1 pkt 14).
- Papiery wartościowe można przenieść wypłatą transferową wprost na OKI lub rachunek papierów wartościowych osoby uprawnionej — bez sprzedaży (art. 2 ust. 1 pkt 27 lit. c, art. 15 ust. 2). Takie przyjęcie liczy się jako wpłata na OKI spadkobiercy (art. 2 ust. 1 pkt 25).
- Przy OKI w dobrowolnym funduszu emerytalnym stosuje się zasady dziedziczenia z IKE i IKZE (art. 34 ustawy o OKI).
Nadzór
Nad prowadzeniem OKI czuwa Komisja Nadzoru Finansowego (art. 19). Instytucje raportują jej dwa razy w roku liczbę kont, wartość aktywów, wpłaty i wypłaty, a KNF publikuje zbiorcze dane do końca sierpnia (za pierwsze półrocze) i do końca lutego (za rok).
Najczęstsze pytania
Czy pieniądze na OKI są gwarantowane przez BFG?
Środki na rachunku bankowym w formie OKI podlegają gwarancjom Bankowego Funduszu Gwarancyjnego na zasadach jego ustawy. Akcje i jednostki funduszy nie są „gwarantowane", ale stanowią Twoją własność, oddzieloną od majątku instytucji.
Czy mogę mieć OKI w banku i w domu maklerskim jednocześnie?
Tak — liczba OKI nie jest ograniczona. Pamiętaj tylko, że limity zwolnienia (25 000 i 100 000 zł) są wspólne dla wszystkich kont.
Czy mogę założyć wspólne OKI z małżonkiem?
Nie — każde OKI ma jednego właściciela. Każdy z małżonków może mieć własne OKI i własne limity zwolnienia.
Treść ma charakter informacyjny i nie jest poradą inwestycyjną ani prawną.