Na OKI można trzymać szeroki wachlarz aktywów, ale nie wszystkie są traktowane tak samo podatkowo. Ustawa dzieli je na trzy grupy: dwie korzystają ze zwolnienia z podatku od wartości (25 000 zł i 100 000 zł), a trzecia jest opodatkowana od pierwszej złotówki. Ten tekst jest częścią kompendium OKI.
Formy OKI — gdzie i w jakiej postaci
OKI to wyodrębnione konto w jednej z pięciu form (art. 2 ust. 1 pkt 12):
| Forma OKI | Kto prowadzi | Co na nim trzymasz |
|---|---|---|
| rachunek bankowy | bank | pieniądze na rachunku oszczędnościowym, ROR (bez rachunku rodzinnego) lub lokacie |
| rachunek papierów wartościowych + rachunek pieniężny | dom maklerski, bank | gotówka, obligacje skarbowe oszczędnościowe, papiery notowane na giełdzie lub w NewConnect, papiery z oferty publicznej (IPO), notowane instrumenty finansowe |
| zapis w rejestrze uczestników | fundusz inwestycyjny (FIO, SFIO) | jednostki funduszu |
| rachunek w UFK | zakład ubezpieczeń | jednostki ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego — tylko w ramach umowy ubezpieczenia na życie zawartej przed umową o OKI (art. 10) |
| rachunek w DFE | dobrowolny fundusz emerytalny | jednostki rozrachunkowe DFE |
Bank lub dom maklerski może być koordynatorem OKI i w ramach jednej umowy parasolowej prowadzić kilka form naraz — np. rachunek bankowy, maklerski i fundusze (art. 4).
Jakie aktywa wolno trzymać
Ustawa wymienia zamknięty katalog „aktywów OKI" (art. 2 ust. 1 pkt 1):
- pieniądze na rachunku bankowym i na rachunku pieniężnym w domu maklerskim,
- obligacje skarbowe oszczędnościowe (detaliczne, np. czteroletnie i dziesięcioletnie indeksowane inflacją),
- jednostki funduszy inwestycyjnych, ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych i DFE,
- papiery wartościowe notowane na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu — także zagranicznym rynku regulowanym (akcje, obligacje, ETF),
- papiery wartościowe z oferty publicznej, które mają trafić na giełdę,
- inne instrumenty finansowe notowane na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu.
Waluty: aktywa mogą być w złotych albo w walucie państwa UE, EOG lub OECD (art. 14). Wycenia się je po średnim kursie NBP z poprzedniego dnia roboczego (art. 24).
Grupa 1: zwolnienie do 25 000 zł — aktywa bezpieczne
Zwolnienie do łącznie 25 000 zł średniej wartości obejmuje (art. 26 ust. 1 pkt 1):
- złotówki na rachunku bankowym — z wyjątkiem lokat strukturyzowanych,
- obligacje skarbowe oszczędnościowe,
- fundusze (detaliczne produkty zbiorowego inwestowania) o najniższym wskaźniku ryzyka SRI 1, jeśli ich polityka przewiduje co najmniej 70% „kwalifikowanych aktywów",
- bony skarbowe w złotych,
- złotówki na rachunku pieniężnym przy rachunku, na którym trzymasz obligacje skarbowe oszczędnościowe.
Grupa 2: zwolnienie do 100 000 zł — polski rynek kapitałowy
Pozostała część limitu — do łącznie 100 000 zł — obejmuje (art. 26 ust. 1 pkt 2):
- akcje, prawa do akcji i prawa poboru spółek, których kapitał zakładowy jest w złotych (czyli w praktyce spółek polskich),
- obligacje w złotych (z wyjątkiem strukturyzowanych) i listy zastawne w złotych,
- jednostki funduszy inwestycyjnych, certyfikaty publicznych FIZ, fundusze zagraniczne, UFK i DFE — jeśli ich polityka przewiduje co najmniej 70% kwalifikowanych aktywów,
- złotówki na rachunku pieniężnym (maklerskim).
Czym są „kwalifikowane aktywa"
To pojęcie decyduje, czy fundusz lub ETF łapie się na zwolnienie. Kwalifikowane aktywa to (art. 26 ust. 4):
- obligacje i listy zastawne w złotych notowane na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu (bez strukturyzowanych),
- bony skarbowe w złotych,
- akcje spółek z kapitałem w złotych notowane na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu,
- złotówki i należności w złotych na rachunku pieniężnym.
Fundusz musi mieć w polityce inwestycyjnej co najmniej 70% takich aktywów. Fundusz polskich akcji czy polskich obligacji zwykle się zmieści; globalny ETF na indeks światowy — nie.
Grupa 3: bez zwolnienia
Wszystko, co nie mieści się w grupach 1 i 2, jest opodatkowane od pierwszej złotówki średniej wartości. W praktyce to m.in.:
- akcje spółek zagranicznych (kapitał zakładowy w obcej walucie),
- większość ETF i funduszy globalnych (mniej niż 70% kwalifikowanych aktywów),
- gotówka w walutach obcych,
- obligacje w walutach obcych,
- lokaty i obligacje strukturyzowane.
Ile to kosztuje i kiedy mimo to się opłaca — w tekście OKI a zagraniczne ETF.
Jak działa limit — 25 000 zł mieści się w 100 000 zł
To częsty błąd: limity nie sumują się do 125 000 zł. Łączne zwolnienie nie może przekroczyć 100 000 zł, a stosuje się je w kolejności (art. 26 ust. 2):
- najpierw grupa 1 — do 25 000 zł,
- potem grupa 2 — do wypełnienia 100 000 zł.
| Grupa 1 (bezpieczne) | Grupa 2 (polski rynek) | Grupa 3 (reszta) | Zwolnione | Podatek 2027 (0,85%) |
|---|---|---|---|---|
| 20 000 zł | 60 000 zł | 0 zł | 80 000 zł | 0 zł |
| 40 000 zł | 90 000 zł | 0 zł | 25 000 + 75 000 = 100 000 zł | 30 000 × 0,85% = 255 zł |
| 0 zł | 150 000 zł | 0 zł | 100 000 zł | 425 zł |
| 20 000 zł | 60 000 zł | 40 000 zł | 80 000 zł | 340 zł |
| 0 zł | 0 zł | 100 000 zł | 0 zł | 850 zł |
Limity 25 000 i 100 000 zł obowiązują w latach 2027–2029, a od 2030 r. będą co roku podnoszone o inflację (art. 26 ust. 5, art. 44).
Co, jeśli na jednym OKI mam aktywa z kilku grup
Średnią liczy się wtedy osobno dla każdej grupy, a wpłaty dzieli proporcjonalnie do udziału grup w dziennych wycenach (art. 26 ust. 3). Instytucja robi to sama i podaje wynik w podziale na grupy w informacji rocznej. Więcej: jak liczy się średnią wartość aktywów.
Najczęstsze pytania
Czy obligacje skarbowe (EDO, COI) można trzymać na OKI?
Tak — obligacje skarbowe oszczędnościowe są wprost wymienione w ustawie i należą do grupy 1, zwolnionej do 25 000 zł. Wycenia się je po wartości nominalnej powiększonej o naliczone odsetki lub indeksację (art. 24).
Czy polskie ETF są zwolnione?
Fundusz łapie się na zwolnienie do 100 000 zł, jeśli jego polityka inwestycyjna przewiduje co najmniej 70% kwalifikowanych aktywów (polskich akcji, obligacji w zł, gotówki w zł). ETF na polskie indeksy zwykle spełni ten warunek, ale ostateczną klasyfikację poda instytucja prowadząca OKI.
Czy mogę trzymać na OKI dolary albo euro?
Tak — waluty państw UE, EOG i OECD są dopuszczone. Gotówka w walucie obcej nie ma jednak zwolnienia: jej średnia wartość jest opodatkowana od pierwszej złotówki.
Czy na OKI kupię kryptowaluty albo złoto fizyczne?
Nie — nie ma ich w katalogu aktywów OKI. Dopuszczone są tylko pieniądze, obligacje skarbowe oszczędnościowe, jednostki funduszy oraz papiery i instrumenty notowane na rynku regulowanym lub w alternatywnym systemie obrotu (np. notowany ETF na złoto — ale bez zwolnienia).
Treść ma charakter informacyjny i nie jest poradą inwestycyjną ani podatkową. Policz podatek w kalkulatorze OKI.