„Podatek Belki” to potoczna nazwa 19% podatku od dochodów kapitałowych. W ustawie o PIT działa on jednak na dwa różne sposoby i to od nich zależy, czy musisz cokolwiek robić:
- ryczałt od przychodu (art. 30a) – odsetki z lokat i obligacji, dywidendy. Zwykle pobiera go bank albo dom maklerski, a Ty nic nie rozliczasz;
- podatek od dochodu (art. 30b) – zysk ze sprzedaży akcji, ETF, jednostek funduszy, obligacji na giełdzie. Liczysz go sam w zeznaniu PIT-38.
Opis odpowiada ustawie o PIT w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 592, stan na 27.10.2026 r.
Przegląd: co, od czego i kto rozlicza
| Źródło zysku | Podstawa podatku | Kto pobiera | Czy składasz PIT-38 |
|---|---|---|---|
| odsetki z lokaty, konta oszczędnościowego | cały przychód (odsetki), bez kosztów | bank (płatnik) | nie |
| odsetki z obligacji skarbowych detalicznych (EDO, COI, TOS…) | odsetki, bez kosztów | bank, który prowadzi rejestr (płatnik) | nie |
| dywidenda z polskiej spółki na rachunku w polskim domu maklerskim | cała dywidenda | dom maklerski (płatnik) | nie |
| sprzedaż akcji, ETF, jednostek funduszy, obligacji na giełdzie | dochód: przychód minus koszty (zakup, prowizje) | Ty | tak |
| dywidenda z zagranicy (np. spółka z USA, zagraniczny broker) | cała dywidenda, minus podatek pobrany za granicą | Ty – dopłata do 19% | tak (albo PIT-36 – patrz niżej) |
| zbycie kryptowalut | osobny koszyk dochodów | Ty | tak, oddzielnie od papierów |
Dlaczego to rozróżnienie jest ważne
Ryczałtu z art. 30a nie łączy się z innymi dochodami i pobiera się go bez pomniejszania o koszty (art. 30a ust. 6 i 7). Dlatego:
- strata z akcji nie obniży podatku od odsetek z lokaty, od obligacji detalicznych ani od dywidend;
- prowizje maklerskie możesz odliczyć tylko przy sprzedaży papierów (art. 30b), nie przy dywidendzie.
Lokaty i obligacje skarbowe
Bank nalicza 19% od odsetek w dniu ich dopisania lub wypłaty i przekazuje podatek do urzędu skarbowego do 20. dnia następnego miesiąca (art. 41 ust. 4 i art. 42 ust. 1). Ty nie wykazujesz tych odsetek w zeznaniu.
Przykład: lokata 10 000 zł na rok, 3% w skali roku. Odsetki 300 zł, podatek 57 zł, na konto trafia 243 zł.
Ryczałt od odsetek zaokrągla się do pełnych groszy w górę (art. 63 § 1a Ordynacji podatkowej, na co wskazują objaśnienia do PIT-38).
W obligacjach skarbowych moment poboru zależy od typu: EDO, TOS, ROS, ROD – raz, przy wykupie, bo odsetki się kapitalizują; COI – co roku; ROR i DOR – co miesiąc. Oferta i przykładowe wyliczenia: obligacje skarbowe w listopadzie 2026 i kalkulator obligacji skarbowych. Porównanie z lokatą: lokata czy obligacje skarbowe.
Akcje i ETF: PIT-38
Przy sprzedaży akcji, ETF albo umorzeniu jednostek funduszu podatek płacisz od dochodu, czyli od różnicy między przychodem a kosztami uzyskania (art. 30b ust. 2). Kosztami są przede wszystkim wydatki na zakup papierów, które sprzedajesz, oraz prowizje.
- Dochody i straty z całego roku – ze wszystkich rachunków – sumujesz w jednym zeznaniu PIT-38 (art. 30b ust. 6, art. 45 ust. 1a pkt 1).
- Jeśli kupowałeś te same papiery w kilku transzach, przy sprzedaży liczy się zasada FIFO – najpierw sprzedajesz najwcześniej kupione (art. 30b ust. 7 i 7a).
- Przychody i koszty w walutach obcych przeliczasz po średnim kursie NBP z ostatniego dnia roboczego przed dniem uzyskania przychodu albo poniesienia kosztu (art. 11a ust. 1 i 2).
- ETF akumulujący nie wypłaca dywidend, więc podatek pojawia się dopiero przy sprzedaży. ETF dystrybuujący wypłaca dochody, które co do zasady podlegają ryczałtowi 19% jak dywidendy – sposób rozliczenia zależy od funduszu i brokera, więc sprawdź jego informację podatkową.
Przykład: kupujesz akcje za 10 000 zł (prowizja 39 zł), a po roku sprzedajesz je za 12 000 zł (prowizja 39 zł).
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| przychód | 12 000 zł |
| koszty: zakup + 2 prowizje | 10 078 zł |
| dochód (podstawa po zaokrągleniu) | 1 922 zł |
| podatek 19% | 365 zł |
PIT-8C – informacja od brokera
Polski dom maklerski, bank czy TFI przygotowuje PIT-8C z przychodami i kosztami ze sprzedaży papierów (art. 39 ust. 3). Musi Ci go przekazać do końca lutego następnego roku, a do urzędu skarbowego – do końca stycznia (art. 42g ust. 1). Dane z PIT-8C wpisujesz w osobnym wierszu PIT-38.
Zagraniczny broker PIT-8C nie wystawia. Dochody z takiego rachunku liczysz sam na podstawie rocznego raportu i wykazujesz w PIT-38 jako „inne przychody”. Do PIT-38 można dołączyć załącznik PIT/ZG – formularz przewiduje go w części o załącznikach. Podatek zapłacony za granicą od tych dochodów odliczasz na zasadach z art. 30b ust. 5a–5b.
Terminy w 2027 r. (za rok 2026)
| Termin | Co |
|---|---|
| do 31.01.2027 | broker wysyła PIT-8C do urzędu skarbowego |
| do 28.02.2027 | broker przekazuje Ci PIT-8C |
| 15.02–30.04.2027 | składasz PIT-38 (art. 45 ust. 1 i 1a) |
| do 30.04.2027 | płacisz podatek z PIT-38 (art. 45 ust. 4 pkt 2) |
Zeznania złożone przed 15 lutego uznaje się za złożone 15 lutego (art. 45 ust. 1).
Strata: odliczasz przez 5 kolejnych lat
Jeśli w danym roku sprzedałeś papiery ze stratą, możesz nią obniżyć dochód z tego samego źródła – kapitałów pieniężnych z art. 30b – w 5 kolejnych latach (art. 9 ust. 3). Do wyboru masz dwa sposoby:
- w każdym z 5 lat odliczasz maks. 50% straty;
- jednorazowo w jednym z tych lat odliczasz do 5 000 000 zł, a resztę w pozostałych latach, przy czym w żadnym z nich nie więcej niż 50% straty.
Przykład: w 2026 r. masz 10 000 zł straty, w 2027 r. 8 000 zł zysku.
| Sposób | Odliczenie w 2027 r. | Podatek za 2027 r. | Co zostaje na kolejne lata |
|---|---|---|---|
| maks. 50% rocznie | 5 000 zł | 19% × 3 000 zł = 570 zł | 5 000 zł |
| jednorazowo do 5 mln zł | 8 000 zł | 0 zł | 2 000 zł (maks. 50% straty w roku) |
Ograniczenia:
- straty ze sprzedaży kryptowalut nie łączą się z wynikiem z akcji – to osobny koszyk (art. 30b ust. 5d, art. 9 ust. 3a pkt 2);
- strata z akcji nie obniża podatku od lokat, obligacji detalicznych i dywidend (ryczałt z art. 30a);
- stratę wykazujesz w PIT-38 za rok, w którym powstała, a odliczasz w zeznaniach za kolejne lata.
Dywidendy zagraniczne i umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania
Gdy spółka zagraniczna wypłaca dywidendę, kraj źródła zwykle pobiera swój podatek. W Polsce należy się 19% (art. 30a ust. 1 pkt 4). Od polskiego podatku odejmujesz podatek zapłacony za granicą, ale najwyżej do wysokości 19% (art. 30a ust. 9). Ustawę stosuje się z uwzględnieniem umów o unikaniu podwójnego opodatkowania (art. 30a ust. 2).
Przykład (kurs przyjęty dla przykładu): dywidenda 100 USD, za granicą pobrano 15%. Przy kursie NBP 4,00 zł przychód to 400 zł.
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| podatek polski 19% | 76 zł |
| podatek pobrany za granicą (15%) | 60 zł |
| do dopłaty w Polsce | 16 zł |
Na co uważać:
- jeśli kraj źródła pobrał więcej, niż przewiduje umowa (np. bo nie złożyłeś u brokera formularza o rezydencji), w Polsce odliczysz zwykle tylko kwotę wynikającą z umowy, a nadwyżki trzeba dochodzić w kraju źródła;
- jeśli za granicą pobrano 19% lub więcej, w Polsce nic nie dopłacasz – ale też nie odzyskasz nadwyżki od polskiego urzędu.
Gdzie to wykazać: zryczałtowany podatek od dochodów z zagranicy i podatek zapłacony za granicą trzeba wykazać w zeznaniu rocznym (art. 30a ust. 11, art. 45 ust. 3b). Formularz PIT-38 ma na to osobne pozycje w części „Podatek do zapłaty”: zryczałtowany podatek od przychodów z zagranicy, podatek zapłacony za granicą i różnica do zapłaty. Ustawa dopuszcza też wykazanie go w zeznaniu z art. 45 ust. 1, czyli np. PIT-36. Który formularz wybrać, gdy nie masz innych dochodów kapitałowych, sprawdź w objaśnieniach do formularza na dany rok.
Kiedy podatku Belki nie ma
- IKE – zyski bez podatku, jeśli wypłacisz środki na warunkach z ustawy (m.in. po 60. roku życia);
- IKZE – bez Belki w trakcie, ale przy wypłacie płacisz 10% ryczałtu;
- OKI (od 1.01.2027 r.) – zamiast Belki podatek od wartości aktywów 0,85% ponad próg zwolnienia.
Limity wpłat i zasady: limity IKE i IKZE 2027, OKI – kompendium, OKI czy IKE, czy IKZE. Policz też w kalkulatorze OKI czy zwykły rachunek.
Najczęstsze błędy
- Wpisywanie odsetek z lokat do PIT-38 – bank już pobrał podatek, nie wykazujesz ich.
- Odliczanie straty z akcji od dywidend – to inne zasady opodatkowania, nie da się.
- Pomijanie zagranicznego brokera, bo „nie przysłał PIT-8C” – obowiązek rozliczenia i tak jest po Twojej stronie.
- Przeliczanie walut po kursie z dnia transakcji zamiast z dnia roboczego przed nią.
- Niezgłoszenie straty w roku jej powstania – bez PIT-38 za ten rok trudniej ją potem udokumentować.
Najczęstsze pytania
Czy muszę składać PIT-38, jeśli tylko kupowałem akcje?
Nie. Obowiązek pojawia się przy przychodzie ze sprzedaży (albo innym zdarzeniu z art. 30b). Samo kupno nie rodzi podatku.
Czy muszę składać PIT-38 przy stracie?
Tak, jeśli w roku była sprzedaż. Bez wykazania straty trudno będzie ją później odliczyć.
Czy od obligacji skarbowych rozliczam się sam?
Nie, przy obligacjach detalicznych podatek pobiera bank przy wypłacie odsetek albo wykupie.
Źródła
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 592: art. 9 ust. 3 i 3a, art. 11a, art. 30a ust. 1, 2, 6, 7, 9, 11, art. 30b ust. 1, 2, 5–7a, art. 39 ust. 3, art. 41 ust. 4, art. 42 ust. 1, art. 42g ust. 1, art. 45 ust. 1, 1a, 3b, 4.
- Formularz PIT-38(16) – wzór zeznania (podatki.gov.pl): części C, D, G, L (PIT/ZG), objaśnienie o zaokrąglaniu ryczałtu od odsetek.
- Formularze PIT do druku – podatki.gov.pl.
- Przykłady liczbowe: obliczenia własne.
Stan prawny na 27.10.2026 r. Artykuł ma charakter informacyjny i nie jest poradą inwestycyjną ani podatkową. Przy dochodach z zagranicy lub większych stratach skonsultuj się z doradcą podatkowym.